Đề thi THPT Quốc gia môn Toán năm 2015, De thi thu THPT Quoc Gia nam 2015

You are here: Home »

Like VNMATH on FACEBOOK để ủng hộ VNMATH.

LaTeX nâng cao: Font trong LaTeX

VNMATH.COM 2 tháng 9, 2014 , 0

Bài viết này không hướng dẫn cách cài đặt font, cũng như không dạy bạn cách dùng các loại font khác nhau trong soạn thảo LaTeX. Thay vào đó, chúng tôi cho bạn thấy bức tranh toàn cảnh về các loại font hoạt động như thế nào khi biên dịch một văn bản LaTeX.  Hiểu được các nguyên lí này giúp bạn trả lời câu hỏi “cái gì tác động đến văn bản”, hơn là trả lời câu “những bước cần làm để nâng cao định dạng văn bản”.


Theo Đề án Lựa chọn Font mới (NFSS) cho LaTeX2e, một loại font có năm thuộc tính sau: mã hóa (encoding), họ (family), chuỗi (series), hình dáng (shape), và kích cỡ (size). Chẳng hạn, OT1/cmr/m/n/10 nghĩa là văn bản dùng bảng mã OT1, họ computer modern roman (cmr), chuỗi  medium (m), hình dạng thảng đứng (normal upright, n), và cỡ 10pt. năm tham số này sẽ hiển thị khi LaTeX hiện lên cảnh báo overfull box khi biên dịch.

Để thay đổi kiểu font hiện tại, bạn có thể dùng chuỗi lệnh  \font... , trước lệnh kích hoạt font \selectfont. Ví dụ

\fontencoding{T1}
\fontfamily{ptm}
\fontseries{b}
\fontshape{it}
\fontsize{12}{15}
\selectfont

Chuỗi lệnh trên  sẽ chỉ cho LaTeX dùng font bold italic 12pt ptm với 15pt baselineskip trong bảng mã T1 cho các kí tự. ptm được dùng rộng rãi bởi Adobe Times font, như là một đối thủ của họ cm.. (computer modern) thường không được sử dụng rộng rãi bên ngoài cộng đồng người dùng TeX.

Bây giờ ta đưa ra một vài giá trị hay gặp cho mỗi thuộc tính của font vừa nêu trên.

Mã hóa: OT1, T1…TeX dùng bảng mã OT1 cho các ký tự tiếng Anh. TeX dùng cho các nước Tây và Đông âu thì số ký tự đó không đủ và họ thống nhất chuẩn hóa bảng mã T1 mở rộng OT1 sau các mã 127 trở đi. CTtiếng Nga là bảng mã T2 với các ký tự Slavơ tại vị trí tương ứng của tiếng Anh. Tác giả Hàn Thế Thành và một số đồng nghiệp dùng tiếng Việt với bảng mã T5 với các ký tự và dấu tiếng Việt.
Họ: cmr, cmss, cmtt (computer modern); ptm, phv, pcr (Adobe)…
Chuỗi (Hiển thị chữ đậm hay thường): m (medium), b (bold), bx (bold extended), sb (semi-bold), c (condensed)
Hình dạng (Xác định loại chữ đứng hay in nghiêng): n (normal/upright), it (italic), sl (slanted), sc (small caps)
Kích cỡ: 5pt, 9pt, 10pt, 12pt, 14.4pt, ..

Lưu ý rằng không phải bất cứ tổ hợp nào ở trên cũng hoạt động.

Bên cạnh các lệnh thứ cấp nói trên, LaTeX cung cấp các cài đặt mặc định cho từng lớp văn bản. Bạn có thể dùng các loại font khác bằng cách thay đổi font mặc định bằng lệnh \renewcommand. Chẳng hạn, \familydefault ban đầu là \rmdefault, tức là dùng cmr làm mặc định. Ta thay đổi bằng lệnh

\renewcommand{\rmdefault}{phv}

để dùng Adobe Helvetica (phv) như là font mặc định mới. Việc thay đổi \seriesdefault và \shapedefault hoàn tàn tương tự. Tuy nhieenm kích cỡ font lại thay đổi bằng cách khác, ví dụ như

\renewcommand{\normalsize}{\fontsize{10}{12}\selectfont}

Lênh này đặt kích cỡ font là 10pt với khoảng cách dòng là 12. Trong khi đó mã hóa font thường được thay đổi bằng cách dùng một gói lệnh, \usepackage[T1]{fontenc} là một ví dụ. Nó buột font mã hóa theo chuẩn T1. Nói thêm rằng \usepackage{fontspec} là gói lệnh cung cấp các lệnh chọn phông thông dụng, ví dụ \setmainfont{Arial} văn bản LaTeX lấy phông Arial làm mặc định để biên dịch và sắp chữ.

Tóm lại, một loại font có 5 thuộc tính. Ngoại trừ mã hóa, 4 thuộc tính còn lại có thể điều chỉnh theo ý người dùng. Có những lệnh cụ thể để chọn một font nào đó. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, các giá trị ở trên chỉ áp dụng cho font văn bản. Các công thúc toán dùng các loại font và giá trị và thêm một số tham số khác nhưng nguyên lý cũng như thế. Tất nhiên cũng có một số gói được thiết kế một loại font đặc biệt cho tất cả bao gồm cả text và công thức toán chẳng hạn  avant, couriermathptmx, ... Bạn đọc quan tâm có thể tự khám phá.

Còn nữa...

Về VNMATH.COM

VNMATH hoạt động từ năm 2008 với slogan Trao đổi để học hỏi, Sẻ chia để vươn lên. Hiện nay VNMATH.COM là trang web Toán học có lượt truy cập lớn nhất Việt Nam.

Chia sẻ bài viết này


Bài viết liên quan

Không có nhận xét nào :

Để lại Nhận xét